Yüzünüzde elektrik çarpması gibi ağrı hissediyorsanız dikkat

Halk arasında "delirten hastalık" ya da "intihar hastalığı" gibi sarsıcı tanımlarla bilinen trigeminal nevralji, yüz bölgesinde ani, keskin ve elektrik çarpması benzeri şiddetli ağrılarla kendini gösteren nörolojik bir rahatsızlıktır. Yüzün duyusunu beyne ileten ve çiğneme fonksiyonuna destek olan trigeminal sinirdeki bir işlev bozukluğundan kaynaklanan bu durum, hastaların yaşam kalitesini oldukça düşürür. Daviva Avcılar Hastanesi Beyin, Sinir ve Omurilik Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Yavuz Aras, hastaların sıklıkla diş ağrısı sandığı için tanıda gecikmelerin yaşanabildiği trigeminal nevralji ve tedavi yöntemleri ile ilgili bilgi verdi.

Şiddetli ve ani ataklar diş ağrısıyla karıştırılıyor

Trigeminal sinir alından çeneye kadar geniş bir alana yayıldığı için, ortaya çıkan ağrılar en sık alt çene ve yanak bölgesinde hissedilir. Bu nedenle hastalar genellikle ilk olarak diş hekimlerine başvururlar. Hiçbir uyarı sinyali vermeden aniden saplanan bu ağrı; elektrik çarpması, bıçak saplanması veya şiddetli yanma hissi şeklinde tanımlanır. Ataklar başlangıçta hafif seyretse de zamanla şiddetlenir ve sıklığı artarak günde 20-30 kez tekrarlayabilir.

Basit günlük aktiviteler bile şiddetli ağrıları tetikleyen durumlar haline gelebilir:

• Yüze hafifçe dokunmak veya makyaj yapmak
• Diş fırçalamak, ağız çalkalamak veya yemek yemek
• Konuşmak ya da burun silmek
• Tıraş olmak
• Soğuk ve rüzgarlı havaya maruz kalmak

Temel neden, damar basısı veya altta yatan nörolojik sorunlar

Hastalığın kökeninde genellikle yüzün hissini taşıyan trigeminal sinire normal bir kan damarının olağandışı bir şekilde temas ederek baskı yapması yatar. Bunun yanı sıra ileri yaş, Multipl Skleroz (MS) gibi miyelin kılıfına zarar veren durumlar, yüz travmaları veya sinire baskı yapan iyi/kötü huylu kitleler de trigeminal nevraljiye yol açabilir. Tanı aşamasında hastanın detaylı klinik öyküsü büyük önem taşır; kesin teşhis ise sinire yönelik çekilen özel Beyin MR görüntülemeleri ile konulur.

Tedavide ilk adım ilaçlar ancak etkisi zamanla azalabiliyor

Trigeminal nevralji tedavisinde ilk seçenek genellikle epilepsi tedavisinde de kullanılan özel ağrı kesici ilaçlardır. Hastaların çoğunluğunda bu ilaçlar başlangıçta yüz güldürücü sonuçlar verse de zamanla ilaçların etkinliği azalabilir veya ağrılar yeniden şiddetlenebilir. İlaçların yetersiz kaldığı ya da ağrının geri döndüğü durumlarda cerrahi müdahaleler kullanılmaya başlanır.

Cerrahi çözümlerle kalıcı rahatlama sağlamak mümkün olabiliyor

İlaç tedavisine yanıt vermeyen ve şiddetli ağrıları devam eden hastalar için günümüzde başarılı cerrahi yöntemler uygulanmaktadır:

• Mikrovasküler Dekompresyon (Damar Basısının Kaldırılması): Yapılan MR incelemesinde sinire bası yapan bir damar saptandığında uygulanan mikrocerrahi yöntemdir. Kafatasında açılan küçük bir delikten özel mikroskoplar yardımıyla sinire ulaşılır ve damarın sinir üzerindeki baskısı ortadan kaldırılır. Hastaların çok büyük bir kısmında kalıcı olarak ağrısız bir yaşam sunan son derece etkili bir yöntemdir.
• Kök Blokajı ve Girişimsel Yöntemler: Ağız kenarından veya kafa tabanından özel iğnelerle girilerek sinire balon, radyofrekans veya alkol uygulanması esasına dayanır. Genellikle lokal anestezi altında yapılan bu işlem cerrahi riski düşük bir alternatif sunsa da ilerleyen süreçte ağrıların tekrarlama ihtimali bulunmaktadır.