‘Bir Kere Fıtık Oldun mu Hep Tekrarlar’ Sözü Doğru mu?

Bel fıtığı tanısı alan birçok kişinin zihninde aynı korku oluşuyor: ‘Artık hayatım boyunca belime dikkat etmek zorundayım; nasıl olsa yine tekrarlayacak.’

 Oysa bel fıtığı, ömür boyu devam edecek kaçınılmaz bir ağrı döngüsü anlamına gelmez. 

Bel ağrısının yeniden hissedilmesiyle fıtığın yeniden oluşması aynı şey değildir. Yeni bir ağrı dönemi; yüklenme biçimi, uzun süre hareketsiz kalma, uyku düzensizliği, stres, fiziksel kapasitenin azalması veya günlük alışkanlıklardaki değişikliklerle ilişkili olabilir. Bu nedenle her ağrıyı “Fıtığım yeniden patladı” şeklinde yorumlamak doğru değildir. 

Üstelik görüntülemede görülen fıtıklaşmış disk dokusu zaman içerisinde küçülebilir. Araştırmalar, cerrahi dışı takip edilen bel fıtıklarında kendiliğinden gerilemenin azımsanmayacak sıklıkta görülebildiğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla MR görüntüsü değişmez bir kader değildir (PMID: 37559207, 39944739).

 Buradaki amaç kişiye “Belini hiç kullanma” demek değil; günlük yaşamın ve yaptığı sporun gerektirdiği yüklere hazırlanmasını sağlamaktır. Kuvvet, hareket kapasitesi ve yük toleransı geliştirildiğinde kişi, belini korumak için hayatını kısıtlamak yerine bedenini daha bilinçli kullanmayı öğrenir. 

Egzersiz ve düzenli fiziksel aktivite, bel ağrısının kontrol edilmesine ve yeni ağrı dönemlerinin önlenmesine katkı sağlayabilir (PMID: 26752509, 40180212).

Elbette bel ağrısının tekrarlaması mümkündür. Ancak “Bir kez olduysa kesin yine olur” demek bilimsel bir gerçek değil, kişiyi hareketten uzaklaştırabilecek bir genellemedir. Bel ağrısında tekrar görülebilse de çoğu yeni dönem kısa sürede iyileşirken daha küçük bir grupta kalıcı ve ciddi işlev kaybı gelişmektedir (PMID: 29573870). 

Yeni gelişen belirgin kuvvet kaybı, idrar veya dışkı kontrolünde değişiklik ve kasık çevresinde uyuşma gibi belirtiler ise sıradan bir ağrı tekrarı olarak görülmemeli; gecikmeden hekim tarafından değerlendirilmelidir. 

Bel fıtığı tanısı, kişinin hayatına konulan bir hareket yasağı değildir. Doğru değerlendirme, kişiye uygun egzersiz, kontrollü yüklenme ve sürdürülebilir hareket alışkanlıklarıyla amaç korkarak korunmak değil, güçlenerek yaşamaya devam etmektir.

Fzt. Ulaş Akdoğan

Fizyoterapist 

Kaynaklar 

* PMID: 37559207 – Incidence of Spontaneous Resorption of Lumbar Disc Herniation: A Meta-analysis

* PMID: 39944739 – Prevalence, Clinical Predictors, and Mechanisms of Resorption in Lumbar Disc Herniation

* PMID: 26752509 – Prevention of Low Back Pain: A Systematic Review and Meta-analysis

* PMID: 40180212 – Benefits and Harms of Exercise Therapy and Physical Activity for Low Back Pain

* PMID: 29573870 – What Low Back Pain Is and Why We Need to Pay Attention

Yazarın tüm yazıları