Adet Sancısı Normal Değildir: Gözden Kaçan Bir Hastalık

Birçok kadın için adet sancısı hayatın doğal bir parçası olarak kabul edilir. Okula gidilemeyen günler, işten alınan izinler, yatağa kıvrılarak geçirilen saatler… Çoğu zaman bu sancılar “normal” olarak görülür ve yıllarca katlanılması gereken bir durum gibi düşünülür. Oysa her adet sancısı normal değildir. Özellikle günlük yaşamı etkileyen, iş gücünü azaltan, sosyal hayatı kısıtlayan ağrılar bir hastalığın habercisi olabilir.

Muayenehaneme başvuran hastaların önemli bir kısmı yıllardır süren şiddetli adet sancıları nedeniyle gelmektedir. Çoğu hasta, gençlik yıllarından itibaren aynı şikâyetleri yaşamış, defalarca doktora başvurmuş ancak “her şey normal” cevabını almıştır. Bazıları ağrıyı azaltmak için sürekli ağrı kesici kullanmış, bazıları ise bu durumu kader gibi kabullenmiştir. Oysa bu şiddetli ağrıların arkasında çoğu zaman endometriozis adı verilen bir hastalık yatmaktadır.

Endometriozis, rahim iç tabakasına benzeyen dokuların rahim dışında yerleşmesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Bu dokular yumurtalıklarda, karın zarında, bağırsaklarda hatta mesane çevresinde bulunabilir. Her adet döneminde bu odaklar da hormonların etkisiyle kanama ve iltihabi reaksiyon oluşturur. Bunun sonucunda şiddetli ağrı, yapışıklıklar ve zamanla organ fonksiyonlarında bozulmalar gelişebilir.

Bu hastalığın en sık belirtileri arasında şiddetli adet sancısı, adet öncesi başlayan kasık ağrıları, ilişki sırasında veya sonrasında ağrı, kronik pelvik ağrı ve bazen bağırsak veya idrarla ilgili şikâyetler yer alır. Bazı hastalarda uzun süren adet kanamaları ve karın şişliği de görülebilir. Ne yazık ki bu belirtiler çoğu zaman “normal adet sancısı” olarak değerlendirilir ve tanı gecikebilir. Dünya genelinde endometriozis tanısının ortalama 7–10 yıl geciktiği bilinmektedir.

Tanı gecikmesinin en önemli nedeni, adet sancısının toplumda normal kabul edilmesidir. Oysa sağlıklı bir kadının adet döneminde hafif ağrı hissetmesi normal olabilir; ancak günlük hayatı durduran, okul veya işe gitmeyi engelleyen, ağrı kesici olmadan dayanılmayan sancılar normal değildir. Bu noktada hem kadınların hem de sağlık profesyonellerinin farkındalığının artması büyük önem taşımaktadır.

Erken tanı, endometriozis tedavisinde kritik rol oynar. Hastalığın ilerlemesi durumunda yumurtalık kistleri oluşabilir, bağırsak veya mesane gibi organlara ilerleyebilir ve cerrahi tedavi gerektirebilir. Ancak erken dönemde tanı konulan hastalarda uygun tedavi yöntemleri ile ağrılar kontrol altına alınabilir, yaşam kalitesi artırılabilir ve gelecekte oluşabilecek komplikasyonların önüne geçilebilir.

Bugün artık gelişmiş görüntüleme yöntemleri ve deneyimli ekiplerle bu hastalığın tanısı daha erken konulabilmekte, ileri cerrahi tekniklerle başarılı tedaviler yapılabilmektedir. Özellikle derin yerleşimli endometriozis vakalarında multidisipliner yaklaşım, hastaların sağlığı açısından büyük önem taşır.

Kadınların yıllarca çektiği ağrıların kader olmadığını bilmesi gerekir. Şiddetli adet sancıları, ilişki sırasında ağrı veya kronik kasık ağrıları yaşayan kadınların bu durumu normal kabul etmek yerine bir uzmana başvurması hayati önem taşır. Çünkü doğru tanı ve doğru tedavi ile birçok kadın yeniden ağrısız bir yaşam sürdürebilir.

Unutulmamalıdır ki ağrı, vücudun verdiği önemli bir uyarıdır. Özellikle adet sancısı günlük yaşamı etkiliyorsa, bu durum göz ardı edilmemeli ve mutlaka araştırılmalıdır. Kadın sağlığında farkındalık arttıkça, yıllarca tanı alamayan ve sessizce acı çeken kadınların sayısı da azalacaktır. Çünkü adet sancısı kader değildir; doğru tanı ile çözülebilecek bir sağlık sorununun habercisi olabilir.

Yazarın tüm yazıları