Uzm. Psk. Mevliye YAVUZ

Uzm. Psk. Mevliye YAVUZ

sagliktabugun@gmail.com

Yazarın tüm yazıları

Ruhsal Gelişimin İlk Adımları: Ebeveyn Rehberliği ve Ayrışma

Kendi yaşamını kurarken, kendi ailesini oluştururken ve ilişkilerini sürdürürken bu referansları çoğu zaman farkına varmadan uygulamaya başlar. Aile içinde sağlıklı ve dengeli ilişkilerin bulunması, yaşamın güçlükleri karşısında daha az yara alarak ilerlememize yardımcı olabilir. İlişkilerimizde, iş hayatımızda, kendimizi ifade ederken ya da zorlandığımızda içimize çekilirken bu deneyimlerin etkileri görülebilir.

Elbette her şey aileden kaynaklanmaz. Genetik yatkınlıklar, çevresel faktörler, yaşanan dönemin ekonomik sorunları, aile içindeki güçlükler ve ailenin geçiş dönemleri de çocuğun öğrenmelerini etkiler. Çocuk, bütün bu koşulların içinde büyürken yaşadıklarına ilişkin duygular ve anlamlar geliştirir.

Burada ebeveynlerin rehberliği ve gözetimi önemlidir. Çocuğun yaşananlardan nasıl etkilendiğini fark etmek, bu etkilerle baş etmesine yardımcı olmak ve zorlandığı eşiklerde ona eşlik etmek gerekir. Ebeveynler bu etkileri göremediğinde çocuk, zor yaşantıların içsel deneyimleriyle baş başa kalabilir.

Çocuğun ilkokula başlamasıyla birlikte dış dünyayla teması genişler. Ön ergenlik ve ergenlik dönemlerinde ise hem dış dünyadaki deneyimleri hem de kendi iç dünyasındaki değişimler yoğunlaşır. Bu süreçte yaşadıklarını anlamlandırmakta zorlanan çocuk, duygularıyla tek başına mücadele etmek zorunda hissedebilir ya da gerçekten yalnız bırakılabilir. Gözden kaçan duygular ve karşılanmayan ihtiyaçlar zaman içinde birikerek lise yıllarına kadar taşınabilir.

Çocuğun bu dönemlerde içselleştirdiği deneyimler, ileriki yaşamında kendisiyle ve başkalarıyla kurduğu ilişkiler üzerinde belirleyici olabilir. Bu nedenle ebeveyn rehberliğinin özellikle gerekli olduğu yerler, çocuğun yaşadıklarını henüz kendi başına taşıyamadığı ve anlamlandıramadığı bu eşiklerdir.

Bir çocuğu dünyaya getirdiğimizde onun bedensel, ruhsal ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak ve gözetmek konusunda sorumluluk üstleniriz. Bu sorumluluk, uzun bir süre kendi önceliklerimizi yeniden düzenlememizi ve kimi isteklerimizden vazgeçmemizi gerektirir. Çocuğun ihtiyaçlarını gözetmek, ebeveynliğin tartışmaya kapalı temel sorumluluklarından biridir.

Yetişkinler olarak kendi ekonomik, sosyal ve ruhsal gelişimimizden de sorumluyuz. Kendi ihtiyaçlarımızı gözetirken çocuğun ihtiyaçlarını sürekli geri plana atmak, onun yalnız kalmasına ve ihmal edilmesine neden olabilir.

Çocuk büyütürken unutmamamız gereken bir başka temel nokta, kendi duygusal dünyamızın etkilerinin yalnızca bize ait kalmadığıdır. Kendimizle ve başkalarıyla ilişkilerimizde yaşadığımız duygular, çocuğumuzla kurduğumuz ilişkiyi de etkiler. Bu nedenle “ben” ve “öteki” arasındaki ayrımı gözetmek, çocuğun benliğinin oluşumunu desteklemek açısından önemlidir.

Ebeveynin duyguları, ihtiyaçları ve yaşantılarıyla çocuğun duyguları, ihtiyaçları ve yaşantıları birbirinden ayrılabilmelidir. Bu ayrımın çocuğa yalnızca teorik olarak anlatılması yeterli değildir. Çocuğun, kendisine ait bir duygusal dünyası olduğunu ilişkinin içinde deneyimleyebilmesi gerekir. Bu temel yapı, ebeveynin çocuğa yaklaşımıyla, onun duygularına verdiği karşılıklarla ve farklılıklarına açtığı alanla gelişir.

Bebeğin kendisini bakım vereninden ayrı bir varlık olarak deneyimlemesi zaman içinde gelişir. Margaret Mahler’in ayrılma ve bireyleşme kuramındaki “simbiyotik evre”, erken dönemde anneyle yaşanan birliktelik deneyimini açıklamak için kullanılan bir çerçevedir. Büyümeyle birlikte çocuk, kendi bedenini ve çevresini keşfederek ayrı bir varlık olma yolunda ilerler.

Annenin kucağından yere inmek, sütten kesilmek, tuvalet eğitimi ve ilkokula başlamak gibi deneyimler, bu ayrışmanın bedensel ve gündelik yaşamda görülen adımlarıdır. Ancak bedensel ayrışmayla birlikte ruhsal ayrışmanın da gözetilmesi gerekir. Çocuğun fiziksel olarak bağımsızlaşması, duygusal olarak da aynı ölçüde ayrıştığı anlamına gelmez.

Çocuk kendi işlerini yapmaya ve aileden ayrı ortamlarda bulunmaya başlayabilir. Buna rağmen kendi duygularını, isteklerini ve düşüncelerini ebeveynlerininkinden ayırmakta zorlanabilir. Bedensel büyüme ilerlerken içsel ayrışma aynı hızda ilerlemeyebilir. Bazı kişilerde bu süreç yetişkinlikte de sınırlı kalabilir.

Terapi seanslarında bu güçlükleri fark ederek üzerinde çalışırız. Kişinin ayrışmakta zorlandığı yerleri anlamasına, kendi duygularını ve ihtiyaçlarını ayırt etmesine, bugünkü yaşı ve yaşamıyla daha uyumlu bir ruhsal olgunluk geliştirmesine yardımcı olmaya çalışırız.

Ruhsal gelişimin ilk adımlarını ele alırken, bedensel büyümeyle içsel gelişimin birlikte gözetilmesi bu nedenle önemlidir. Ebeveynin sorumluluğu, çocuğun büyümesini izlerken onun iç dünyasında neler yaşandığını da fark etmek ve ihtiyaç duyduğu dönemlerde ona eşlik edebilmektir. 

Yorum yaz

Yorumu gönder

UYARI: Bu içeriğe yorum yazarak Topluluk Kuralları'nı kabul etmiş bulunuyor ve bu alana yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.