Uzm. Psk. Mevliye YAVUZ

Uzm. Psk. Mevliye YAVUZ

sagliktabugun@gmail.com

Yazarın tüm yazıları

İlişkilerin Bitiş Evreleri

Gerçekten yalnız olduğunda mı, yoksa hayatında biri olduğu hâlde yaşamın giderek daha büyük bir bölümünü duygusal olarak tek başına deneyimlemeye başladığında mı?

İki insan bir ilişki kurduğunda yalnızca aynı evi, zamanı ya da sorumlulukları paylaşmaz. Birbirlerinin gündelik yaşamlarına ve zamanla duygu dünyalarına şahitlik etmeye başlarlar. Gün içinde yaşananlar, iş hayatındaki gelişmeler, aileler, arkadaşlıklar, hayaller, kaygılar, yorgunluklar ve değişen beklentiler iki ayrı insanın dünyasından ilişkinin ortak alanına taşınır.

Elbette herkesin kendine ait bir hayatı olmalıdır. İş hayatı, arkadaşlıklar, kişisel ilgiler, yalnız geçirilen zamanlar, bireysel planlar kişinin benliğini besler. Hatta bütün bunlar ilişkiye taşındığında ilişkiyi de zenginleştirir.

Sorun, kişinin kendisine ait bir hayatının olması değildir. Sorun, iki ayrı hayat arasındaki geçişin giderek kaybolmasıdır.

İş  hayatları ilişkilerin karşısında duran bir alan değildir. İnsan gününün önemli bir bölümünü çalışarak geçirirken yalnızca iş yapmaz; zorlanır, başarır, hayal kırıklığına uğrar, yeni insanlarla karşılaşır, kendisiyle ilgili yeni şeyler keşfeder, bazen geleceğine ilişkin düşünceleri bile değişir.

Dolayısıyla partnerinin hangi toplantıya girdiğini, gün boyunca kiminle konuştuğunu bilmekten daha önemli bir şey vardır: Bütün bunlar olurken onun duygu dünyasında nelerin değiştiğine şahitlik edebilmek.

Bu sıralar gündeminde ne var? Canını ne sıkıyor? Kafasında neyi çözmeye çalışıyor? Neye hevesleniyor? Nerede zorlanıyor? Son zamanlarda onu ne yoruyor?

Bunlar sorgulama yapmak için sorulan sorular değildir. İlişkide dikkatini diğerine çevirebilmenin adımlarıdır.

Çünkü insan hayatın içerisinde  değişir. İstekleri, korkuları, hayalleri, dünyaya bakışı, kendisinden ve yaşamdan beklentileri dönüşür. Bu değişim yaşanırken partnerler birbirlerinin iç dünyalarına yeterince temas etmiyorsa, aynı ilişkinin içinde iki insan birbirinden habersiz biçimde farklı yönlere doğru ilerlemeye başlayabilir.

Bu değişmler gözden kaçabilir. Ve kişi; karşındaki insana bakıp:“Sen ne zaman böyle oldun?”diye şaşırabilir..

Oysa çoğu insan bir günde değişmez. Değişim uzun zamandır gerçekleşiyordur; yalnızca partneri bu değişime yeterince şahitlik edememiştir.

İlişkisel eşlik de tam burada başlar.

Şahitlik yalnızca görmek değildir. Dinlemek, merak etmek, hatırlamak, fark etmek ve gerektiğinde diğerinin yaşadıklarına alan açabilmektir.

Partneri zor bir dönemden geçen kişi bazen onun yüklerini alamaz ama, bir süredir uğraştığı meselenin ne olduğunu bilmek, anlatmak istediğinde gerçekten dinlemek ilişkiye verilen bakımı oluşturan ilk adım olabilir.

Çünkü ilişkide insanlar yalnızca birbirlerini sevmezler; birbirleriyle ilgilenirler.

Fakat “ilgilenmek”, diğerini çocuklaştırmak ya da onun hayatının sorumluluğunu üstlenmek değildir. İlişkisel ilgi, “Bu senin sorunun, kendin hallet” ile “Senin yerine ben hallederim” arasındaki yerde durabilmektir:

“Bu senin yaşadığın şey; ama yaşarken yalnız değilsin.”

Bazen ilişkiye biri daha çok bakım verir, bazen diğeri. Bazen biri konuşur, diğeri dinler. Bazen biri yorulduğunda diğeri gündelik hayatın yükünü biraz daha fazla üstlenir. Hayat değiştikçe bu roller de değişebilir. İlişkisel bakımın karşılıklılığı, her gün yüzde elli-yüzde elli olmak değil; ihtiyaç duyulduğunda birbirine doğru hareket edebilme kapasitesidir.

Aksi hâlde iki insan aynı evin içinde yaşamaya devam ederken birbirinden bağımsız iki yaşam kurabilir.

Bu durum özellikle partnerlerden birinin hayatı iş, sosyal çevre ve dış dünyada yoğunlaşırken diğerinin yaşamı daha çok ev, çocuklar veya aile sorumlulukları çevresinde şekilleniyorsa daha görünür olabilir. Birinin dünyası sürekli yeni deneyimlerle genişlerken diğerinin bu dünyaya duygusal olarak dahil olamadığı ve kendi yaşadıklarına da eşlik edilmediği bir ilişkide mesafe giderek büyüyebilir.

Önce bir kabuk oluşur.İnsan kendi dünyasına biraz daha çekilir. Sonra kabuk kalınlaşır. Bir süre sonra koruyucu bir sınır olmaktan çıkar ve iki kişinin arasında duvara dönüşür.

Duvar kalınlaştıkça iletişim azalır; iletişim azaldıkça yanlış anlamalar, kırgınlıklar ve çatışmalar artabilir. Aslında aşılabilecek krizler bile iki kişinin birbirine ulaşamadığı meseleler hâline gelebilir.

Tam burada “bireysellik” kavramını dikkatli kullanmak gerekir.

Kendi alanına sahip olmak sağlıklıdır. Fakat “Benim hayatım, benim ihtiyaçlarım, benim sınırlarım” diyerek sürekli kendi benlik alanında kalmak, karşımızdaki kişinin ihtiyaçlarını ve ilişkinin ortak alanını yok saymaya başladığında artık yalnızca bireyselliği korumaktan söz edemeyiz.

Çünkü bir ilişki yalnızca iki bağımsız “ben”in yan yana durması değildir.

Ben varım. Sen varsın. Bir de aramızda oluşan “biz” var.

Fakat bunun diğer ucunda da başka bir sorun bulunur: füzyon.

Füzyon yakınlık değildir. İki insanın birbirini sevmesi, birlikte çok zaman geçirmek istemesi ya da birbirlerinin hayatına dahil olması da tek başına füzyon anlamına gelmez.

Füzyon, iki kişinin psikolojik sınırlarının giderek bulanıklaşmasıdır. Kişinin kendisine ait tercihleri, ilişkileri, planları ve yaşam alanı daralırken karşısındaki kişinin duygu, ihtiyaç ve seçimleri kendi hayatını belirlemeye başlar. İki kişinin yakınlaşmasından çok, iki ayrı benliğin birbirinin içine geçmesi söz konusudur.

Dolayısıyla ilişkinin iki ucunda iki ayrı tehlike vardır:

Bir tarafta “kendimi koruyorum” diyerek kimseyi içeri almayan benlik, diğer tarafta “biz oluyoruz” diyerek kendisini kaybeden benlik.

Sağlıklı ilişki bu iki uçtan birinde değildir.

Birbirine yaklaşabilmek ama birbirinin içinde kaybolmamak; ayrışabilmek ama uzaklaşmamak; kendi hayatını yaşayabilmek ama partnerinin hayatına ve duygu dünyasına şahitlik etmeye devam edebilmek gerekir.

Bu durumu iki rengin karşılaşması gibi düşünebiliriz. İki renk birbirine hiç değmezse yeni bir şey oluşmaz. Tamamen birbirine karışıp kendi tonlarını kaybederlerse de artık iki ayrı renkten söz edemeyiz. İlişkinin canlılığı, iki rengin hem kendisi olarak kalabildiği hem de temas ettiği yerde ortaya çıkar.

Bu yüzden ilişkiye bakım yalnızca yıldönümlerini hatırlamak, güzel yerlere gitmek ya da birlikte özel zamanlar geçirmek değildir.

İlişkiye bakım; birbirini gözden kaçırmamaktır.

Hayat değişirken, işler yoğunlaşırken, çocuklar büyürken, insanlar dönüşürken dönüp tekrar birbirine bakabilmektir.

Belki zaman zaman şu soruları sormak gerekir:

Bu ilişkinin içinde ben hâlâ var mıyım?

Karşımdakinin kendisi olarak kalmasına izin veriyor muyum?

Ve ikimiz değişirken hâlâ birbirimizin kim olmakta olduğuna şahitlik ediyor muyuz?

Çünkü iyi bir ilişkide ne “ben” yok olur ne “sen” gözden kaybolur ne de “biz” kendi hâline bırakılır.

Ben varım. Sen varsın. Bir de aramızda, ikimizin birlikte bakım vermesi gereken bir ilişki var.

Uzman Psikolog Mevliye Yavuz 

Yorum yaz

Yorumu gönder

UYARI: Bu içeriğe yorum yazarak Topluluk Kuralları'nı kabul etmiş bulunuyor ve bu alana yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.