Doç. Dr. Yasin Özcan uyarıyor: Dijital Göz Yorgunluğuna Karşı '20/20/20' Formülü

Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Yasin Özcan ‘Dijital ekranların neden olduğu yanma ve batmaya karşı en etkili çözüm 20/20/20 kuralıdır. Suni gözyaşı ve mavi filtreli gözlükler rahatlama sağlasa da mavi ışığın görmeyi azalttığına dair kanıt yoktur’ dedi

Gelişen teknolojiyle birlikte günümüzün büyük bir bölümünü telefon, tablet ve bilgisayar ekranlarına bakarak geçiriyoruz. Peki, bu dijital dönüşüm gözlerimizi nasıl etkiliyor? Halk arasında ‘büyüyünce geçer’ denilen bebeklikteki göz kaymaları ya da bitkisel tedavi adı altında göze damlatılan otlar ne kadar güvenli? Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Yasin Özcan ile dijital göz yorgunluğundan korunma yollarını, göz çizdirme (lazer) teknolojisindeki son gelişmeleri ve toplumda doğru bilinen tehlikeli hurafeleri konuştuk.

İşte göz sağlığınızı uzun yıllar korumanın şifreleri ve Doç. Dr. Özcan'ın çok özel açıklamaları...

Dijital Ekranlar ve Göz Sağlığı:

Günümüzde neredeyse herkes günün büyük bir bölümünü telefon, tablet veya bilgisayar ekranlarına bakarak geçiriyor. Dijital göz yorgunluğunu (mavi ışık maruziyetini) en aza indirmek için günlük hayatta uygulayabileceğimiz, pratik ve etkili koruma yöntemleri nelerdir?

Dijital ekran sürelerinin artması özellikle göz ön yüzeyinde buluna göz yaşı tabakasına zarar verdiği için gün içerisinde gözlerde yanma, batma ve sulanma gibi konforsuzluklara neden olur

Bunun en etkili çözümü 20/20/20 kuralıdır yani 20 dakika da bir gözümüzü ekrandan ayırıp 20 saniye boyunca 20 feet yani 6 metre uzaklıktaki bir objeye bakıp gözlerimizi dinlendirmek olacaktır

Bunun yanında suni göz yaşı damlaları, ekran sürelerinin gün içerisinde 6-8 saat aşan işlerle uğraşanlarda mavi ekran filterli gözlükler gözlerde rahatlama sağlar

Bunların yanında mavi ışığın görmeyi azalttığına dair yeterli bilimsel veri ve kanıtlar bulunmamaktadır.

 

Doğru Bilinen Yanlışlar:

Göz sağlığıyla ilgili halk arasında 'doğru' bilinen ama aslında tıbben yanlış olan, hastalarınızdan en sık duyduğunuz hurafe veya yanlış alışkanlık nedir?

Bu konuda günümüzde en güncel olan şey latince adı Chelidonium majus olan kırlangıç otunun göze damlatılmasıdır. İçindeki Chelidonine denen izokinoin alkaloidleri içerir. Bu turuncu renkli öz suyun göze damlatılması ağır kornea hasarlarına , körlüğe ya da ağır karaciğer yetmezliğine neden olup kişiyi ölümüne neden olabilir.

Bir diğeri gözlük kullanımı halk arasında gözlüğün sürekli takılması  gözün tembelleşmesine veya numaranın büyümesine neden olacağına inanılır. Aslında gözlük takmak veya takmamak göz numarasının ilerlemesini etkilemez. Gözlük sadece görüntünün retinaya net düşmesini sağlayan bir optik araçtır. Yani gözlük takıyoruz diye numaramız ne artar ne de azalır

Yine Bebeklerin gözleri bebekken dışarı doğru kayabilir, büyüyünce kendiliğinden geçer diye bir inanış var ama bebeklerdeki her türlü göz kaymaları çocuğun yaşına bakılmaksınız mutlaka bir göz hekimi tarafından değerlendirilmelidir. "Büyüyünce geçer" diye beklemek kalıcı göz hasarlarına geç müdahaleye neden olabilir

 

Göz Çizdirme (Lazer) Tedavileri:

Halk arasında 'göz çizdirme' olarak bilinen lazerle refraktif cerrahi teknolojisi çok gelişti. Bu tedavi her göz yapısına uygun mudur? Kimler bu operasyon için en doğru adaylardır?

Her göz lazer yani göz çizdirmeye uygun değildir , bunun için gerekli şartlar

• Kişi 18-45 yaş arasında olmalı
• Göz numarası durmuş olmalı
• Yapılan uyumluluk testelerinde göz ve kornea yapısı normal olmalı
• Herhangi bir retina, ileri glokom hastalığı olmamalı
• MS, romatid artrit gibi bir otoimmün hastalığı olmamalı
• Hamile ve çocuk emzirme döneminde olmamalıdır

Gelişen lazer teknolojileri sayesinde artık çok hızlı nerdeyse saniyeler süren bir işlemle göz numaralarını düzeltebiliyoruz

Göz yapısına göre PRK, transPRK (no-touch), İ-LASİK ve SMİLE/SİLK gibi lazer yöntemleri farklılıklar gösterebilir. Her yöntemin kendine göre avantajları vardır ve bu durum kişiden kişiye farklılık gösterebilir

Lazer tedavisinde ana başarı kişiye özel bir tedavinin uygulanması ve doğru hasta seçimidir.

 

Çocuklarda Göz Sağlığı ve Erken Teşhis:

Çocuklarda göz gelişiminin sağlıklı ilerlemesi için ilk göz muayenesi ne zaman yapılmalıdır? Ebeveynler, çocuklarında bir göz problemi olduğunu hangi ipuçlarına bakarak erkenden fark edebilirler?

Çocuklarda göz muayenesinin ne zaman yapılması gerektiği sağlık bakanlığı yenidoğan rehberi göz tarama bölümünde yer almaktadır

Buna göre yeni doğan bebekler doğumdan sonra ilk 1. Ayda , daha sonra 1.yıl, 3.yıl ve 5. Yıl sonunda göz muayeneleri olmalarını tavsiye eder. Eğer bebekler 2-3. Aydan sonra annelerinin yüzlerini hala tanıyamıyorsa, gözlerinde şaşılık dediğimiz kayma varsa, göze gelen ışığa hiçbir tepki vermiyorlarsa bu bebeklerde bir göz problemi olduğunu gösterebilir.

Yine çocuklarımız televizyonu çok yakından izliyor, okulda tahtaya gözlerini kısarak bakıyorsa ve etraftaki cisimlere sıkça çarpıp düşürüyor yani biraz sakarlıktan şikayet ediyorsak bunlarda çocuklarda var olan bir göz problemini gösterebilir

 

Mevsimsel ve Çevresel Faktörler:

Özellikle yaz aylarında güneş ışınlarının ve havuz kimyasallarının gözlerimize etkileri çok tartışılıyor. Doğru güneş gözlüğü seçimi nasıl olmalı ve yaz döneminde gözlerimizi bu dış etkenlerden nasıl korumalıyız?

Sadece Yaz ayları değil kış aylarında da güneş gözlüğü takılmasını tavsiye ederiz. Alacağımız güneş gözlükleri mutlaka UV400 korumalı, CE sertifikalı olmalıdır. Ayrıca gözlük çerçeveleri gözü kapatacak şekilde olmalı ve

mutlaka optikçilerden temin edilmelidir. İşportadan alınan  güneş gözlükleri erken katarakt oluşumu ve retina dediğimiz görme sinirinde istemediğimiz güneşin neden olduğu UV hasarına neden olabilir.

 

Göz Sağlığını Destekleyen Beslenme ve Yaşam Tarzı:

Göz sağlığını sadece dış etkenlerden korumak yetmiyor, içeriden de beslemek gerekiyor. Görme kalitemizi uzun yıllar koruyabilmek adına beslenme rutinimize hangi vitaminleri veya besinleri mutlaka dahil etmeliyiz?

Aslında göz sağlığı vücut sağlığından bağımsız değildir.  Bana göz sağlığı için tek seçenek bir gıda tavsiyesi sorarsanız kesinlikle Omega 3 alımını tavsiye ederim. Gözün göz yaşı tabakası, kornea ve retina yapısında olumlu etkileri aynı anda gösterir.

Bunların yanında antioksidan kapasitesi yüksek mor renkli sebze ve meyvelerden beslenme göz yapısına da ek olarak fayda sağlar.

 

Son olarak okuyucularımıza neler söylemek istersiniz

Göz şikayetleri olmasa bile herkesin en az yılda 1 kez düzenli göz muayenesi olmasını tavsiye ederim.