Yaz kabusu baş gösterdi: Enfeksiyonlara dikkat!

Hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte gıda zehirlenmesi ve mide-bağırsak enfeksiyonu vakaları patlama noktasına geldi. İşte uzmanların hayati uyarıları...

Yaz aylarının gelmesi ve hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte gıda kaynaklı hastalıklar ve mide-bağırsak enfeksiyonları vakalarında ciddi bir artış yaşanıyor. Uzmanlar, ‘basit bir karın ağrısı’ denilerek geçiştirilen pek çok tablonun arkasında ölümcül olabilen gıda zehirlenmelerinin yattığı konusunda uyarıyor.

Halk arasında sıkça birbirinin yerine kullanılan mide-bağırsak enfeksiyonları (gastroenterit) ve gıda zehirlenmeleri, aslında meydana geliş şekilleri bakımından farklılık gösteriyor.

• Gıda Zehirlenmesi: Bakteri, virüs veya toksin bulaşmış (kontamine olmuş) yiyecek ya da içeceklerin tüketilmesinden kısa bir süre sonra (bazen birkaç saat içinde) ani şekilde ortaya çıkar.
• Mide-Bağırsak Enfeksiyonları: Kirli sular, hijyenik olmayan eller veya enfekte bir kişiyle temas yoluyla bulaşan mikroorganizmaların sindirim sistemine yerleşmesiyle oluşur. Belirtilerin ortaya çıkması birkaç günü bulabilir.

En Sık Görülen Belirtiler Nelerdir?

Her iki durumda da sindirim sistemi alarm verir. En yaygın klinik belirtiler şunlardır:

• Şiddetli karın ağrısı ve kramplar
• Bulantı ve durdurulamayan kusma
• Sulu veya kanlı ishal
• Hafif veya yüksek ateş
• Halsizlik, baş ağrısı ve kas ağrıları

Kritik Uyarı (Dehidratasyon Riski): Kusma ve ishal nedeniyle vücudun susuz kalması (dehidratasyon), özellikle bebekler, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar için hayati risk taşır. Dudak kuruluğu, göz kürelerinin çökmesi ve idrar miktarında azalma acil müdahale gerektirir.

En Riskli Gıdalar ve Hatalı Alışkanlıklar

Sıcak havalarda mikroorganizmaların üreme hızı katlanarak artar. Özellikle şu gıdalara ekstra dikkat edilmesi gerekiyor:

1. Tavuk ve Kümes Hayvanları: Çiğ tavuk etinde sıkça bulunan Salmonella ve Campylobacter bakterileri, yetersiz pişme durumunda doğrudan zehirlenmeye yol açar.
2. Mayonezli ve Soslu Yiyecekler: Açıkta kalan mezeler, salata sosları ve mayonez hızlıca bakteri yuvasına dönüşebilir.
3. Süt ve Süt Ürünleri: Pastörize edilmemiş sütler ve açıkta satılan peynirler büyük risk taşır.
4. Deniz Ürünleri: İyi pişmemiş midye, istiridye gibi kabuklu deniz canlıları ağır enfeksiyonlara zemin hazırlar.

Korunmak İçin Altın Kurallar: Dört Adım Stratejisi

Mide-bağırsak sağlığınızı korumak ve gıda zehirlenmelerinin önüne geçmek için mutfakta şu kuralları alışkanlık haline getirmelisiniz:

• Temizleyin: Ellerinizi, kesme tahtalarını ve mutfak tezgahlarını her yemek hazırlığı öncesinde ve sonrasında mutlaka sabunlu suyla yıkayın.
• Ayırın: Çiğ et, tavuk ve deniz ürünlerini; meyve, sebze ve tüketime hazır diğer gıdalardan uzak tutun. Mutfakta çiğ et için ayrı, sebzeler için ayrı kesme tahtaları kullanın.
• Pişirin: Yemeklerin, özellikle de kırmızı ve beyaz etlerin iç sıcaklığının bakterileri öldürecek düzeye (en az 75°C) ulaştığından emin olun.
• Soğutun: Pişen yemekleri oda sıcaklığında 2 saatten fazla (hava çok sıcaksa 1 saatten fazla) bekletmeyin, hızla buzdolabına kaldırın.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Hafif seyreden vakalar genellikle bol sıvı tüketimi ve istirahat ile 24-48 saat içinde kendiliğinden düzelir. Ancak; durdurulamayan kusma, 38.5°C'yi aşan ateş, dışkıda kan görülmesi ve 3 günden uzun süren ishal durumlarında vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalı ve uzman hekim kontrolünde tedaviye başlanmalıdır. Kulaktan dolma bilgilerle veya hekim önerisi olmadan antibiyotik ya da ishal kesici ilaçlar kesinlikle kullanılmamalıdır.